เมื่อไหร่ต้องใช้ยาพ่น
October 13 / 2015

 

เมื่อไหร่ต้องใช้ยาพ่น

 

 

ถ้าเด็กหายใจเร็ว มีเสียงวี้ด (wheez) ในทรวงอก ไอมาก ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นหลอดลมตีบ จากหลอดลมอักเสบหรือปวดบวม สามารถใช้ยาพ่นได้เลย ถ้าในสถานที่ที่รักษานั้นมี หรือในบ้านมีก็ ควรใช้ยาพ่นมากกว่ายากิน เพราะออกฤทธิ์เร็วกว่ายากิน วิธีใช้ก็ง่าย ไม่ว่าจะเป็นแบบใช้เครื่องพ่นฝอยละออง หรือแบบมีกระบอกพ่นยา หรือแบบสูดทำให้อาการไอ หรือแน่นหน้าอกของเด็กดีขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่วนในกรณีที่ต้องใช้ยาพ่นแบบควบคุม แพทย์จะเป็นผู้ตัดสินใจและวางแผนการรักษาให้ เช่น กรณีที่ไอเรื้อรังต้องใช้ยาขยายหลอดลมบ่อยๆ มีอาการเหนื่อยหอบ ไอ หลังออกกำลังกาย ชอบไอกลางคืน

 

 

 

ยาพ่นอันตรายมากกว่ายากินจริงหรือ ?


ไม่จริง ยาพ่นชนิดกระตุ้นประสาทเบต้า (Betaagonist) สามารถให้โดยคำนวณตามน้ำหนักของผู้ป่วยเด็กซึ่งเมื่อสูดดมแล้วอาการตีบของหลอดลมจะดีขึ้นทันที ส่วนชนิด MDI หรือสูดใน 1 puff จะมีขนาดของยาต่ำมากกว่ายากินหลายเท่า เพราะยาออกฤทธิ์โดยตรงที่หลอดลมในขณะที่ยากิน 1 ช้อนชา หรือ 1 เม็ดจะมีปริมาณยามากกว่า เพราะยาใช้เวลาเดินทางนานกว่าและดูดซึมช้ากว่า แต่อาจจะ ทำให้มือสั่น ใจสั่น และหัวใจเต้นผิดปกติมากกว่า

สเตียรอยด์จากยาพ่นมากน้อยเพียงใด ? 


สเตียรอยด์ ชนิดพ่นจะอันตรายน้อยกว่า สเตียรอยด์ชนิดเม็ดหรือยาฉีดเพราะ ปริมาณยาพ่นจะน้อยมากโดยที่หน่วยเป็น ไมโครกรัม ในขณะที่ยากินหน่วยเป็น มิลลิกรัม ยาพ่นจะมีปริมาณน้อยกว่าพันเท่า

ใช้ยาพ่นมานานๆ จะปลอดภัยหรือไม่ ? 


ปลอดภัย เนื่องจากปริมาณยาพ่นต่างจากยากินเป็นพันเท่า ยาพ่นนี้จึงปลอดภัยมากถึงแม้จะต้องสูด หรือพ่นเป็นเดือนหรือเป็นปีก็ตาม ในสเตียรอยด์ชนิดเม็ดถ้ากินนานเกิน 2 สัปดาห์ จะกดการทำงานของต่อมหมวกไต และมีผลต่อการเจริญเติบโตของกระดูก แต่การใช้ยาชนิดนี้ควรอยู่ในความดูแลของแพทย์

ยาพ่นในระยะเฉียบพลันกับยาพ่นในระยะควบคุมแตกต่างกันอย่างไร ? 


โรคภูมิแพ้ส่วนใหญ่เป็นโรคที่ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกรำคาญ อึดอัด ส่วนอันตรายที่อาจเกิดได้ ได้แก่

  • ยาพ่นเฉียบพลัน เป็นยาที่ช่วยขยายหลอดลมเพื่อรักษาอาการหอบ หืด
  • ยาพ่นในระยะควบคุมช่วยลดการอักเสบของหลอดลม เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการหอบหืด เพราะในเด็กเล็กยังควบคุมการหายใจได้ไม่ดี

 

ยาพ่นเฉียบพลันมีอะไรบ้าง ? 
 

ชนิดยา เป็นยาที่ขยายหลอดลมใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยมีหลอดลมตีบ หอบ เหนื่อย พ่นยาชนิดนี้ เพื่อขยายหลอดลม

  1. กระตุ้นประสาทเบต้า (Beta agonist) เช่น salbutamol หรือ Terbutaline
  2. Anticholinergie เช่น ipratropium bromide 

 

ยาพ่นควบคุมมีอะไรบ้าง ? 


ชนิดยา ซึ่งลดการอักเสบของหลอดลม เพื่อลดการเกิดหลอดลมตีบในระยะยาว

  1. เป็น Steroid ทำให้สมรรถภาพการทำงานของปอดเพิ่มขึ้น ลดความไวของหลอดลมและลดการอักเสบของผนังหลอดลม ปัจจุบันยานี้ เป็นยาที่ถูกเลือกใช้ก่อนในการรักษาโรคหอบหืดขั้นแรกในเด็ก ปัจจุบันแนวทางมาตรฐาน ในการรักษาโรคหอบหืดทุกแห่ง โดยเฉพาะ National Asthma EducationProgram (NAEP) เน้นการรักษาผู้ป่วยโรคหืดด้วยยากลุ่มนี้
  2. Cromolyn Sodium ใช้ในโรคหอบหืดที่มีอาการไม่รุนแรง แต่ฤทธิ์สู้ Steroid ไม่ได้

 

วิธีใช้ยาพ่น 

 

  1. MDI พ่นผ่าน spacer
  2. Turbuhaler ชนิดสูด
  3. Nebulizer พ่นโดยผสมกับ Normal Saline ให้ได้ปริมาณอย่างน้อย 4 ml. เพื่อเป็นยาละอองฝอย

 

 

ยาพ่นมีปริมาณที่น้อยกว่ายากินเป็นพันเท่า ยาพ่นจึงปลอดภัยมาก ถึงแม้จะสูดหรือพ่น เป็นเดือนหรือเป็นปีก็ตาม