รักษาอาการปวดหลัง เปลี่ยนหมอนรองกระดูก
July 21 / 2017

รักษาอาการปวดหลัง..เปลี่ยนหมอนรองกระดูก

 

 

 

การเสื่อมสภาพของหมอนรองกระดูกสันหลัง

 

การเปลี่ยนแปลงของหมอนรองกระดูกสันหลังเริ่มตั้งแต่วัยรุ่น และเสื่อมมากขึ้นไปเรื่อยๆ เป็นไปตามวัยและลักษณะการใช้งาน เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงการสังเคราะห์และการเผาผลาญโปรติโอไกลแคน ที่อยู่ในส่วนกลางของหมอนรองกระดูกสันหลัง ทำให้สูญเสียความสามารถอุ้มน้ำที่ช่วยให้หมอนรองกระดูกสันหลังเกิดแรงดึงตัวคงสภาพความสูงและความยืดหยุ่นคล้ายลูกโป่งที่มีแก๊สอัดอยู่ภายในรั่วซึมออกไป จนเกิด

  • การยุบตัวของหมอนรองกระดูกสันหลัง
  • การกระจายแรง-น้ำหนักที่ไม่เหมาะสม
  • ความสามารถในการรับน้ำหนัก กระจายน้ำหนักสูญเสียไป

         

 

 

ขอบนอกของหมอนรองกระดูกสันหลัง จะเป็นเส้นใยหลายๆ ชั้น ที่ประสานกันจะเกิดการฉีกขาดจากด้านในออกสู่ด้านนอก ที่มีลักษณะคล้ายกับยางรถยนต์ที่เส้นใยผ้าใบฉีกขาด ทำให้ขอบนอกของหมอนรองกระดูกสันหลังบางลง เมื่อได้รับแรงหรือน้ำหนักกดลงมา จะโป่งพอง เกิดแรงกดดันต่อเนื้อเยื่อที่อยู่รอบๆ ที่มีระบบประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดอยู่ จึงทำให้มีอาการปวดหลังขึ้น  หรือ ถ้าหมอนรองกระดูกสันหลังโป่งนูนไปทางด้านที่เป็นที่อยู่ของไขสันหลังและเส้นประสาท เกิดการกดทับ ก็ทำให้เกิดอาการปวดร้าวไปตามแนวเส้นประสาทนั้นๆ บางกรณีที่หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนที่เป็นของเหลว ที่ช่วยดูดซับน้ำหนักที่มากระทำมากจนเกินกว่าที่กระดูกอ่อนที่ปิดด้านบนและด้านล่างของหมอนรองกระดูกสันหลัง จะรับได้ เกิดการแตกร้าว กระบวนการซ่อมแซมของร่างกายก็จะเกิดหลอดเลือดและเส้นประสาทงอกเข้าไปที่หมอนรองกระดูกสันหลังระดับนั้นๆ ทำให้รับรู้การปวดเจ็บจากน้ำหนักหรือแรงที่กดทับลงมาได้

 

 

 

 

การรักษาหมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อมและเคลื่อน

 

เมื่อผู้ป่วยเจ็บ มีอาการปวดหลัง ที่แพทย์ให้การวินิจฉัยแล้วว่าอาการปวดมีต้นเหตุจากหมอนรองกระดูกสันหลัง โดยทั่วไปจะให้การรักษาตามลำดับดังนี้

 

  • การรักษาด้วยการประคับประคอง คือ การบริหารยา นอนพัก กายภาพบำบัด และติดตามผลการรักษาว่า ก้าวหน้าไปในทางที่ดีขึ้นหรือไม่ ถ้าดีขึ้นหรือไม่เลวลงก็จะเฝ้าติดตามดูอาการต่อไปเพราะอาจจะได้ผลดีต่อการรักษาหมอนรองกระดูกสันหลังด้วยการประคับประคอง ถ้าผลของการรักษาทรุดลงกว่าเดิม มีอาการทางระบบประสาท เช่นปวดเวลาใช้งาน ปวดตามแนวเส้นประสาทเวลานอน มีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง กล้ามเนื้อฝ่อลีบ สูญเสียความรู้สึก สัมผัสชา ไอ จาม กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ไม่สามารถปัสสาวะเองได้ ก็จะพิจารณาตรวจค้นหารอยโรคเพิ่มด้วยการเอ็กซเรย์ ตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า แล้ววางแผนการรักษาด้วยการผ่าตัดต่อไป
  • การผ่าตัด ในปัจจุบันการวิวัฒนาการการรักษาหมอนรองกระดูกสันหลังด้วยการผ่าตัดได้ก้าวหน้าไปมากทั้งอุปกรณ์เครื่องมือ วิธีการผ่าตัด ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงวิธีการรักษาและข้อบ่งชี้การผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลังแตกต่างจากอดีตที่ผ่านมา เช่น
    • การสลายหมอนรองกระดูกสันหลังในส่วนที่เป็นสารกึ่งเหลว เพื่อลดแรงดันภายในหมอนรองกระดูกสันหลัง ซึ่งมีหลากหลายวิธีการ เช่น สารน้ำย่อยไคลโมปาเปน สลายด้วยคลื่นความถี่สูง เครื่องอุปกรณ์ดูดสารกึ่งเหลวหมอนรองกระดูกสันหลังในส่วนออก กล้องส่องเข้าภายในหมอนรองกระดูกสันหลังเอาส่วนกึ่งเหลวออก
       
    • การผ่าตัดเปิดแผล เอาหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนที่เป็นสารกึ่งเหลวออก เช่น ผ่าด้วยกล้องจุลทัศน์ ผ่าตัดเปิดแผลเล็ก ผ่าตัดเปิดแผลตามปกติ
    • การผ่าตัดสอดใส่หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนที่เป็นของกึ่งเหลวทดแทน
    • ผ่าตัดเปลี่ยนหมอนรองกระดูกสันหลัง
    • ผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลัง

 

การผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลังจะใช้วิธีใด ก็ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายไป อีกทั้งประสบการณ์ของแพทย์ที่ให้การรักษาก็มีส่วนสำคัญ ที่แพทย์จะเลือกวิธีการรักษาให้กับผู้ป่วย

 

 

ทำไมจึงต้องใช้หมอนรองกระดูกสันหลังเทียม

 

ในกรณีที่ปวดหลังที่มีต้นเหตุจากหมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อม ที่รับการรักษาหมอนรองกระดูกสันหลังด้วยวิธีประคับประคองหรือวิธีผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนของเหลวออกไม่ได้ผล หรือเกิดแทรกซ้อนตามมาจากการผ่าตัด ไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัดด้วยวิธีใดๆ ก็ตาม การผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลังในระดับที่เป็นปัญหา เป็นที่ยอมรับและใช้กันมาอย่างกว้างขวางและยาวนาน การผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลังแม้ผลที่ได้รับจะอยู่ในเกณฑ์ที่ดี แต่ผลแทรกซ้อนจากการผ่าตัดค่อนข้างสูงทั้งระยะสั้นและระยะยาวจึงเป็นเหตุให้เกิดการรักษาด้วยหมอนรองกระดูกสันหลังเทียม

 

หมอนรองกระดูกสันหลังเทียม

 

 

ผลแทรกซ้อนจากการผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลัง

 

การผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลังที่กระทำกัน โดยตัดเอาส่วนที่ยื่นหรือเคลื่อนไปกดทับไขสันหลังหรือเส้นประสาท พร้อมกับส่วนที่เป็นของกึ่งเหลวภายในออก ก็จะทำให้อาการปวดหลัง หรือปวดร้าวตามแนวเส้นประสาทหายไป แต่จากการติดตามผู้ป่วยต่อไปในระยะยาว พบว่าจะเกิดการไม่มั่นคง ของกระดูกสันหลังส่วนนั้น จากการทรุดตัวลงของหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนขอบนอก ของหมอนในระดับที่ผ่าตัดไปเนื่องจากเมื่อผ่าตัดเอาสารกึ่งเหลวออกไปจะขาดแรงดันภายในหมอนรองกระดูกสันหลัง กระดูกสันหลังระดับบนกับระดับล่างต่อหมอนรองกระดูกล่างต่อหมอนรองกระดูกสันหลังที่ผ่าตัดจะทรุดมาอยู่ชิดกันทำให้รูของเส้นประสาทที่อยู่ระหว่างกระดูกสันหลังจะตีบแคบลง เส้นประสาทที่แยกออกจากไขสันหลัง ที่ลอดผ่านออกมา ถูกกดทับก็จะกลับมามีอาการปวดร้าวตามเส้นประสาท คล้ายก่อนผ่าตัด อีกทั้งข้อด้านหลังของกระดูกสันหลังจะรับน้ำหนักมากขึ้น ข้อจะเสื่อมเร็วกว่าปกติ ที่ควรจะเป็นจะทำให้เจ็บ ปวดหลังเวลาเปลี่ยนอิริยาบถ ก้ม เงย หรือบิดลำตัว การผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลังอันบนกับอันล่างของหมอนรองกระดูกสันหลังที่มีปัญหาซึ่งอาจจะยึดตรึงด้วยโลหะแบบใดก็ตามจะช่วยแก้ปัญหาการทรุดตัวของหมอนรองกระดูกสันหลังที่ผ่าตัดไปแล้วได้ แต่ปัญหาไม่ได้สิ้นสุดลงเพียงเท่านั้น ยังเกิดผลอื่นๆ ตามมาเช่น

  • กระบวนการเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลังของร่างกายถูกรบกวนจากการเชื่อมกระดูกสันหลัง
  • หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนบน และส่วนล่างต่อระดับที่ผ่าตัดเชื่อมไปแล้ว ต้องรับแรง น้ำหนักมากขึ้น เป็นผลให้เสื่อมเร็วกว่าปกติ ภายใน 5 ปีพบถึง 60 %
  • อาการปวดหลังยังคงอยู่หลังผ่าตัด เนื่องจากการผ่าตัดเชื่อม มักกระทำการเชื่อมด้านหลังอย่างเดียว จะไม่ได้ผ่าเอาเส้นประสาทรับรู้ความเจ็บปวดที่อยู่รอบหมอนรองกระดูกหลังที่เสื่อมออกไปด้วยเพราะไม่ได้ผ่าตัดเชื่อม รอบๆ 360 องศาซึ่งต้องผ่าตัดผ่านทางหน้าท้อง เป็นการผ่าตัดที่ยาก และใช้เวลาการผ่าตัดนานมาก
  • การเชื่อมกระดูกสันหลังไม่สามารถยกความสูงของหมอนรองกระดูกสันหลัง หรือระยะห่างของกระดูกสันหลังได้เท่ากับธรรมชาติ การกดระคายเคืองเส้นประสาทยังคงมีอยู่ ยกเว้นการผ่าตัดที่ใช้โลหะยึดตรึง
  • ในผู้สูงอายุ มักจะมีปัญหากระดูกบาง กระดูกพรุน ไม่สามารถใช้โลหะยึดตรึงได้  เกิดปัญหา โลหะที่ยึดตรึงหัก หรือหลวมหลุดในสภาวะที่เกิดกระดูกพรุนหรือเชื่อมกระดูกสันหลังไม่ติด

 

ภาพ X- RAY การเคลื่อนไหวข้อกระดูกสันหลังเทียม

  

 

 

ข้อดีของการเปลี่ยนใส่ข้อกระดูกสันหลังเทียม

 

ผู้ป่วยสามารถเดิน ใช้งานหรือเคลื่อนไหวข้อกระดูกได้ทันที ภายในระยะเวลา 12-24 ชั่วโมง หลังฟื้นจากการผ่าตัดแล้วเนื่งจากความมั่นคงและการเคลื่อนไหวอันเกิดจากข้อกระดูกเทียมดังกล่าว ทำให้อาการปวดหายไปโดยสิ้นเชิงและถาวร นอกจากนี้ การเคลื่อนไหวที่ใกล้เคียงข้อกระดูกสันหลังที่ปกติ ทำให้แรงกดที่จะเกิดต่อบริเวณข้อที่ติดกันไม่แตกต่างไปจากเดิมปัญหาในการเสื่อมสภาพไม่เพิ่มขึ้น เมื่อเปรียบเทียบกับการผ่าตัดเชื่อมข้อ ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานที่รักษากันอยู่ในปัจจุบัน อีกทั้งวิธีการผ่าตัดแบบนี้จะเป็นการผ่าตัดผ่านผนังหน้าท้อง กล้ามเนื้อหลังไม่ถูกทำลาย แผลผ่าตัดมีขนาดเล็กและสูญเสียเลือดน้อยกว่าฟื้นสภาพเร็วกว่า

 

ผู้ป่วยสามารถเดิน ใช้งานหรือเคลื่อนไหวข้อกระดูกได้ทันที ภายในระยะเวลา 12-24 ชั่วโมง หลังฟื้นจากการผ่าตัด ทำให้อาการปวดหายไปโดยสิ้นเชิงและถาวร

 

 

อายุการใช้งานของข้อกระดูกสันหลังเทียม

 

อายุการใช้งานของข้อกระดูกเทียมจากการติดตามผลนานกว่า 20 ปี ยังสามารถใช้งานได้พบการสึกกร่อนได้น้อยมาก การผ่าตัดต้องกระทำโดย “ศัลยแพทย์กระดูกสันหลัง” ที่มีประสบการณ์ และมีความเชี่ยวชาญในการผ่าตัดกระดูกสันหลัง